27Latarnia morska to nic innego, jak punkt nawigacyjny. Stanowi go charakterystyczna wieża, która zostaje umieszczona na brzegu lub też w wodzie. Często możemy je też spotkać na wodzie. Ma on na celu wysyłać specjalne świetlne znaki. W dawniejszych czasach rolę latarni pełniły po prostu rozpalone na brzegu ognie lub też uniesiony w górę rozpalony ogień wznoszony na żurawiu lub wzgórzu. Istnieje też radiolatarnia, która dodatkowo wysyła sygnał radiowy, co jest dodatkową pomocą. Podczas mgły niektóre latarnie wysyłają również sygnał dźwiękowy. Pewnego rodzaju latarnią są też wysyłane przez statki mniejsze sygnały świetlne, które są umieszczone na maszcie i wtedy nazywa się to stawą. Latanie morskie zaczęły powstawać już w starożytności, kiedy to żegluga była bardzo ważna. Pierwsze opisywane w literaturze latarnie powstały w 400 r. p.n.e. Najbardziej znaną latarnią była wówczas ta, umieszczona na wyspie Faros. Często za latarnię uważa się również światła nawigacyjne, które również umieszczone są na wieżach. Znak wodny inaczej znany jest pod nazwą filigran. Jest on widziany jedynie w przechodzonym świetle. Tworzone jest zazwyczaj w trakcie samego formowania papieru przed wszelkimi innymi zabiegami. Może być widoczny dzięki wielowarstwowej budowie kartki lub też za pomogą zagęszczania włókien. Dzisiaj jest on stosowany, aby zabezpieczyć druk. Kiedyś znak taki powstawał podczas czerpania papieru w sposób ręczny. Znak tez wówczas był wykonywany przy pomocy specjalnego drutu. W miejscu tworzenia znaku specjalnie tworzono cienką warstwę papieru, aby można go był zobaczyć wyłącznie pod światłem. W Polsce najstarszy znak to podwójny krzyż. Zwykle stanowiły pewne symbole, które miały swoje określone znaczenie. Z czasem jednak jego gatunek zaczął się zmieniać, technologia również, dzięki czemu stawał się bardziej rozbudowany. Z czasem, kiedy produkcja papieru stawała się prostsza, znaki wodne były bardziej stonowane i miały skomplikowane kształty, ciężkie do podrobienia. Stawało się tak, gdyż nie musiały być one już wykonywane ręcznie.